تریبون

Videos

حقوق برابر ملیتها از منظر نگاه مهرداد درویش پور

 

یونس شاملی

برنامه "روی خط" صدای آمریکا، در 15 نوامبر امسال برنامه ایی را تحت عنوان " تعصب قومی" اجرا کرد و در آن آقای مهرداد درویش پور، جامعه شناس و تحلیل گر مسائل سیاسی به عنوان مهمان برنامه به پرسشهای مطرح در برنامه پاسخ داد.

این گفتگو از جهات بسیاری با تحلیل های روشن وتثبت های بجای آقای درویش پور در خصوص بی حقوق ملیتهای (به قول ایشان اقوام) غیرفارس ایران عمق بیشتری می یابد. نگاهی که در طرح صورت مسئله بی حقوقی ملیتهای غیرفارس در ایران از یکسو و حقوق برابر تمامی ملیتهای در آن کشور از سوی دیگر را با شجاعت و صراحت کلام به میدان میگذارد.

 

جهت های مثبت گفتگوی آقای درویش پور در توضیح وجود تبعیض و نژادپرستی در ایران را میتوان چنین فرموله کرد؛

الف؛ تعمیق در مفهوم تعصب که برنامه "روی خط" تیتر خود را به آن مزین کرده بود و تعمیم و تکمیل مسئله بی حقوق ملیتهای غیرفارس به تبعیض، تحقیر و حتی نژادپرستی موجود در ایران بود.

ب؛ نفی وجود نژاد از جهت علمی و تاکید به مفهوم نژادپرستی در عرصه جامعه شناسی و فرهنگ و الزام مبارزه ضد تبعیض در ایران

ت؛ تاکید به مساوات و برابری قومی (ملیتی) در نظام سیاسی آتی

پ؛نفی فرهنگ و مناسبات گروه فرادست که عملا در اختیار ملیت حاکم است و برچیدن مناسباتی از این نوع از طریق برقراری یک نظام ضد تبعیض. چه به باور آقای درویش پور حس تبعیض از وجود تحقیر و تبعض علیه ملیتهای غیرفارس در جامعه خبر میدهد و اگر این تحقیر و تبعیض برچیده شود، حس تحقیر و تبعیض نیز خود بخود کاهش خواهد یافت.

ث؛ از نظر ایشان پراکند جوکهای تحقیر آمیز بخشی از مکانیزم به حاشیه راندن ملیتهای تحت ستم در ایران بشمار میرود.

د؛ از نظر آقای درویش پور وجود تبعیض و تحقیر در جامعه مدلول سیاست دولتهای حاکم و خود مردم است. وی می گوید؛ اگر خودمان به یک آگاهی ضد تبعیض مسلح نباشیم عملا تعمیق شکافهای تبعیض و تحقیر قومی یاری میرسانیم.

ذ؛آقای درویش پور، به حق، عرصه تبعیض را فقط نابرابری در تحصیل به زبان مادر کودکان ایران نمی بیند و عرصه این نابرابری را فراتر از حق برابر تحصیل میداند.

آقای درویش پور هم چنین ضمن این گفتگو تاکید کردند که؛ امروز بطور جدی مسئله قومی به یکی از معضلات ایران تبدیل شده است.

سه پرسش در  خصوص ملاحظات انتقادی:

از جنبه های مثبت گفتگوی تلویزیونی آقای درویش پور که بگذریم، بخشهایی از گفتگوی ایشان نیز پرسش برانگیز و قابل تامل است. اما از آنجا که بحث های مربوط به جامعه چندفرهنگی و چند ملیتی در جامعه فرهنگی و سیاسی ایران تازه گی دارند، دقت نظر و تعمیق در این خصوص به گسترش دامنهء آگاهی در این زمینه کمک میکند.

جامعه ایران یک جامعه چند زبانه و چند ملیتی است. تامین عدالت و مساوات حقوقی برای شهروندان از نقطه نظر فردی و جمعی (حقوق ملیتی و یا اتنیکی) چگونه و از کدامین مسیر خواهد گذشت؟ در این رابطه شاید پاسخ به سه پرسش از سوی آقای درویش پور بتواند به تعمیق این بحث کمک کند؛

پرسش اول؛ تبعیض در حقوق زبانی براساس چه نظمی به حقوق برابر زبانی منجر خواهد شد؟

اما پرسش اصلی از آقای درویش پور اینست که، اگر بایستی سیستمی ضد تبعیض در ایران برپا کنیم و اگر بایستی ملیتهای ایران دارای حقوق مساوی و برابر باشند، آنچنان که ضمن گفتگوی تلویزیونی به حق به آن تاکید شده است، چگونه میتوان دراین میان برای زبان فارسی حقوق ویژه ایی قائل شده و عنوان کرده اید که به نظر شما "زبان فارسی بایستی زبان رسمی ایران باشد"؟ این درحالیست که ضمن گفتگو به کشورهایی (سوئیس و کانادا) اشاره کردید که اساسا دارای زبان ارتباطی (رسمی) نیستند.

آیا ایجاد موقعیت برتر برای زبان فارسی، از طریق انتخاب تنها زبان رسمی و سراسری، خود زمینه ساز شکل گیری تبعیض از یکسو و فرم یافتن گروه فرادست از همان نوعی که امروز وجود دارد از سوی دیگر منجر نخواهد شد؟ و یا خط تبیعض امروز همچنان در آینده نیز ادامه نخواهد یافت؟

در عین حال، اگر زبان فارسی به مثابه تنها زبان ارتباطی در ایران استفاده گردد، اکثریت کودکان ایران برای رفع و رجوع مشکلات خود در کشور بایستی اول زبان مادری خود را تحصیل کنند و سپس تنها زبان رسمی مورد نظر آقای درویش پور را (زبان فارسی) فرا بگیرند. این بدان معنی است که دستیابی برای یک موقعیت مساوی و رقابت آمیز زبانی در کشور، کودکان غیرفارس ایران بایستی دو زبان (زبان مادری و زبان فارسی) را فرا بگیرند تا بتوانند با کودکان فارس زبان کشور که تنها موظف اند یک زبان یعنی زبان مادری خود (فارسی) را فرابگیرند رقابت کنند. اینکه هفتاد درصد کودکان غیرفارس کشور بایستی دو زبان بخوانند و کودکان فارس زبان تنها با خواند یک زبان در رقابت با کودکان دیگر قرار بگیرند غیرعادلانه و غیرمنصفانه نیست؟ تبعیض در این عرصه را چگونه بایستی از میان برداشت؟

آیا کشورهای مثل کانادا و یا سوئیس و حتی عراق امروز که زبان ارتباطی ندارند و همه زبانهای موجود در کشور رسمی و در سطح کلی کشور مورد استفاده قرار میگیرد راه حل مناسبی به نظر نمی رسد؟ برای نمونه، آقای درویش پور مثال عراق را به حق در گفتگوی خود به مثابه یک نمونه بهتر از ایران مطرح کرده اند. با اندکی دقت متوجه میشویم که در عراق امروز کردها با 16 درصد جمعیت عراق، زبان کردی یکی از دو زبان سراسری دولت عراق است. اما ترک زبانان ایران که جمعیتی بیش از 35 درصد جمعیت ایران را تشکیل میدهند نمیتوانند زبانشان در سطح سراسری رسمی گردد. این درحالی است که جمعیت ترک زبان کشور اگر از جمعیت فارس زبان زیادتر نباشد کمتر نیست. دلیل این نگرش تبعیض آمیز در این عرصه چیست؟ و راه حل برابر حقوقی در عرصه رسمیت زبان در این کشور چگونه بایستی حل و فصل گردد؟

در عین حال بایستی تاکید کرد که اعلامیه جهانی زبان مادری برابری حقوقی در عرصه زبانی را برای تمامی زبانها موجود در یک کشور مورد تاکید قرار میدهد.

پرسش دوم؛ مابه ازای نظام ضد تبعیض چیست؟

در این گفتگو صورت مسئله بی حقوقی ملیت های غیرفارس در ایران بشکل زیبایی بیان شده است. صراحت کلام درباره وجود تبعیض و نژادپرستی علیه بخش غیرفارس جامعه ایران و شجاعت بیان مبارزه علیه تبعیض نفی مناسبات فرادست و فرودست و حرکت در جهت مساوات و برابری حقوقی میان ملیتهای (به قول آقای درویش پور اقوام) در چشم انداز سیاسی ایران بسیار پسندیده و بجاست.

در این گفتگو از یک نظام ضد تبعیض و یا تفکر ضد تبعیض برای رهایی از تبعیض و نژادپرستی در ایران فردا سخن به میان می آید، اما از مابه ازای عملی و نظری یک نظام سیاسی که در آن ضد تبعیض نهادینه شده باشد سخنی به میان نمی آید. چون مبارزه ضد تبعیض نباید و نمیتواند تنها با گفتار قابل حل باشد. بلکه این نظر مابه ازای عملی خود را بایستی در یک نظم مشخص سیاسی بیابد. آقای درویش پور در این گفتگو به آن نظام ضد تبعیض هیچ اشاره ایی نمیکند. آیا این نظام یک جمهوری متمرکز است؟ یک جمهوری غیرمتمرکز است؟ یک جمهوری غیرمتمرکز با مرزهای تاریخی ایالتی (آذربایجان، فارسستان، کردستان، بلوچستان، عربستان، ترکمنستان..) است، |آنچنان که در متمم قانون اساسی مشروطیت تحت عنوان انجمهای ایالتی و ولایتی قید شده است؟ مقصود نظر اینست که کردها و آذربایجانیها و دیگر خلقهای ایران بایستی در استانهای مختلف پراکنده باشند و اسم نظام استانی را نظام غیرمتمرکز بخوانند؟ آیا جمهوری فدرال مورد نظر است و اگر چنین است کدامین فدرالیسم مد نظر است، فدرالیسم آلمان که عموم کشوری تک ملیتی است یا فدرالیسم نوع سوئیس که فدالیسمی چند ملیتی است؟ نظام سیاسی که مابه ازای ضد تبعیض باشد چیست؟ این پرسش در گفتگو پاسخ خود را نیافته است.

پرسش سوم؛ حقوق برابر سیاسی میان ملیتهای ساکن ایران چگونه تامین خواهد شد؟

و در نهایت، آنچنان که میدانیم منشور جهانی حقوق بشر در دو عرصه حقوق فردی (شهروندی) و حقوق جمعی (اتنیکی) را به رسمیت شناخته است. پرسش اینست که حقوق برابر سیاسی میان ملیتهای ساکن ایران در چارچوب چه نوع نظامی و چگونه تامین خواهد شد؟ پاسخ به این پرسش را میتوان با دقت نظر به تجارب دیگر کشورهای چند ملیتی جهان دریافت.

20111123

گفتگوی آقای مهرداد درویش پور با  برنامه "روی خط" صدای آمریکا در خصوص "تبعیض قومی"؛

http://www.youtube.com/watch?v=upkhfah8eqY

 

در باره نویسنده:

Yunes Shameli  یونس شاملی
Yunes Shameli یونس شاملی

آخرین مطالب Yunes Shameli یونس شاملی

آخرین مطالب

برترین نوشته‌ها - ۲ ماهه

Əlirza Ərdəbilli: "Varlıq", 20 Yaşında Bir Məktəb

Əlirza Ərdəbilli: "Varlıq", 20 Yaşında Bir Məktəb
  "Bu məqalə böyük ustadımız Prof. Dr. Cavad Heyətin dünyanı tərk etməsi nədəniylə yenidən yayınlanır"   Xalqımızın mətbuat tarixinə baxanda, fərəhli hisslərlə bərabər, bir kədər hissi də adamın ادامه...

ناصر مرقاتی: هئرمئنوتیک و أدبی تنقید مسئله­‌سی

ناصر مرقاتی: هئرمئنوتیک و أدبی تنقید مسئله­‌سی
بیز بو مقاله­‌ده ایستیریک گؤرک هئرمئنوتیک­له ادبی تنقیددین نه ایلگیسی وار؟ اصلینده بو قونو منیم اؤزومون توش گلدیییم بیر قونودور. اون ایله یاخین اؤنجه  سوره­کله مکتوبلاشدیغیمیز بیر دوستا یازدیغیم ادامه...

کورت توخولسکی: مرکز یئر اوزونده آللاهین نماینده سی دیر

کورت توخولسکی: مرکز یئر اوزونده آللاهین نماینده سی دیر
مترجم: س. حاتملوی مترجم ده ن: وایمار (Weimar) جمهوریت ینده* سیویل جسارته مالیک اولان دموکرات انسانلارین ساییسی بیر او قدر ده چوخ دئییل ایدی. آلمان اؤلکه سینده جمهوریت اوچون ساواشان ضیالیلاردان بیری ادامه...

گفت و گوی گابریل گارسیا مارکز با آکیرا کوروساوا

گفت و گوی گابریل گارسیا مارکز با آکیرا کوروساوا
گابریل گارسیا مارکز با آکیرا کوروساوا، دربارهٔ آخرین فیلم کوروساوا به نام «راپسودی در ماه اوت» در توکیو، گفت‏ وشنود دوستانه‏‌ای انجام دادند که در روزنامه لس آنجلس تایمز در ژوئن ۱۹۹۱ چاپ شد. ترجمه ادامه...

گنجعلی صباحی: سونسوز محبّت و گوذشت

گنجعلی صباحی: سونسوز محبّت و گوذشت
رشید ایییرمی یاشا دولموش اوجابویلو، دولو صیفت، ایری گؤزلوٍ، گوٍلر اوزلوٍ ورزیشکار بیر جاوان ایدی. او، ایکی یاشیندا ایکن آتادان یئتیم قالمیشدی. عمیسی‎نین سونسوز قایغی‎سی و پری خانیمین توٍکنمز محبّتی، ادامه...

منتشر شده از سوی مدیریت

ایشیق سؤنمزین آزادلیق رادیوسو یایینیندا "تحصیل آلماق" اوزره دانیشیغی، دانیشیقچی: علیرضا...

ایشیق سؤنمزین آزادلیق رادیوسو یایینیندا "تحصیل آلماق" اوزره دانیشیغی، دانیشیقچی: علیرضا...
ایراندا فارس اولمایان ائتنیکلرین تحصیل آلما دورومو نئجه-دیر؟   بو سورقونوزا جاواب وئرمک اوچون بیر آز تاریخه باخمامیز لازیم گؤرونر. آذربایجان مشروطه حرکاتی نین یئنیلمه سی نتیجه سینده میرزا ادامه...

گنجعلی صباحی: سونسوز محبّت و گوذشت

گنجعلی صباحی: سونسوز محبّت و گوذشت
رشید ایییرمی یاشا دولموش اوجابویلو، دولو صیفت، ایری گؤزلوٍ، گوٍلر اوزلوٍ ورزیشکار بیر جاوان ایدی. او، ایکی یاشیندا ایکن آتادان یئتیم قالمیشدی. عمیسی‎نین سونسوز قایغی‎سی و پری خانیمین توٍکنمز محبّتی، ادامه...

آذربايجان 144 اؤلکه آراسيندا 38-جي، ايران 83-جودور

آذربايجان 144 اؤلکه آراسيندا 38-جي، ايران 83-جودور
آذربايجان اؤز ايقتيصادياتينين رقابت قابيليتينه گؤره، 144 اؤلکه آراسيندا 38-جي يئرده‌دير. بير ايل قاباق آذربايجان 39-جو يئري توتوردو. ايران ايسه 83-جو يئرده‌دير. ايران اؤتن ايله نيسبت داها دا ادامه...

آغاموسا آخوندوو: بیر داها دیلیمیزین آدی حاققیندا

 آغاموسا آخوندوو: بیر داها دیلیمیزین آدی حاققیندا
آغاموسا آخوندوو(فیلولوگیا علملر دوکتورو)/ کؤچورن: رامیز ساوالان   باشلانغیج: ویلهم هومبدلت یازیر: «خالقین دیلی اونون روحودور و خالقین روحو اونون دیلی‌دیر.  بوندان گوجلو عینی‌لیک تصوور ائتمک ادامه...

تاريخ‌چي‌نين سوچو | پاواوْ پاويسيج | چئویرن: ایواز طاها

تاريخ‌چي‌نين سوچو | پاواوْ پاويسيج | چئویرن: ایواز طاها
قوْرخو حؤكم سوٍره‌ن زامان‌لار، كوتله‌وي  ياخالامالار گوٍنده‌ليك وظيفه كيمي قارشييا قويولدو. چوخ‌واخت بو ايشه گئجه‌لر قاتلاشيرديلار. اوٍزوـ اؤرتولو ياراقلي بؤلوک­‌لر [دسته‌لر]، قاپيني دؤيه‌ره‌ك ائو ادامه...

ابراهیم رشیدی: قبول یا نفی حکومت ملی هر دو ممنوع

ابراهیم رشیدی: قبول یا نفی حکومت ملی هر دو ممنوع
"آذربایجان قبل از دوره اخیر چشم و چراغ ایران بود ولی اکنون جز خرابه دورافتاده ای بیش نیست."قسمتی از مقاله خسرو آراسته در روزنامه تجدد ایران، هفتم آبان 1320 "آیا آذربایجان مستملکه ایران بود یا تکلم ادامه...