تریبون

Videos

اٶزل / ويژه

حقوق برابر ملیتها از منظر نگاه مهرداد درویش پور

 

یونس شاملی

برنامه "روی خط" صدای آمریکا، در 15 نوامبر امسال برنامه ایی را تحت عنوان " تعصب قومی" اجرا کرد و در آن آقای مهرداد درویش پور، جامعه شناس و تحلیل گر مسائل سیاسی به عنوان مهمان برنامه به پرسشهای مطرح در برنامه پاسخ داد.

این گفتگو از جهات بسیاری با تحلیل های روشن وتثبت های بجای آقای درویش پور در خصوص بی حقوق ملیتهای (به قول ایشان اقوام) غیرفارس ایران عمق بیشتری می یابد. نگاهی که در طرح صورت مسئله بی حقوقی ملیتهای غیرفارس در ایران از یکسو و حقوق برابر تمامی ملیتهای در آن کشور از سوی دیگر را با شجاعت و صراحت کلام به میدان میگذارد.

 

جهت های مثبت گفتگوی آقای درویش پور در توضیح وجود تبعیض و نژادپرستی در ایران را میتوان چنین فرموله کرد؛

الف؛ تعمیق در مفهوم تعصب که برنامه "روی خط" تیتر خود را به آن مزین کرده بود و تعمیم و تکمیل مسئله بی حقوق ملیتهای غیرفارس به تبعیض، تحقیر و حتی نژادپرستی موجود در ایران بود.

ب؛ نفی وجود نژاد از جهت علمی و تاکید به مفهوم نژادپرستی در عرصه جامعه شناسی و فرهنگ و الزام مبارزه ضد تبعیض در ایران

ت؛ تاکید به مساوات و برابری قومی (ملیتی) در نظام سیاسی آتی

پ؛نفی فرهنگ و مناسبات گروه فرادست که عملا در اختیار ملیت حاکم است و برچیدن مناسباتی از این نوع از طریق برقراری یک نظام ضد تبعیض. چه به باور آقای درویش پور حس تبعیض از وجود تحقیر و تبعض علیه ملیتهای غیرفارس در جامعه خبر میدهد و اگر این تحقیر و تبعیض برچیده شود، حس تحقیر و تبعیض نیز خود بخود کاهش خواهد یافت.

ث؛ از نظر ایشان پراکند جوکهای تحقیر آمیز بخشی از مکانیزم به حاشیه راندن ملیتهای تحت ستم در ایران بشمار میرود.

د؛ از نظر آقای درویش پور وجود تبعیض و تحقیر در جامعه مدلول سیاست دولتهای حاکم و خود مردم است. وی می گوید؛ اگر خودمان به یک آگاهی ضد تبعیض مسلح نباشیم عملا تعمیق شکافهای تبعیض و تحقیر قومی یاری میرسانیم.

ذ؛آقای درویش پور، به حق، عرصه تبعیض را فقط نابرابری در تحصیل به زبان مادر کودکان ایران نمی بیند و عرصه این نابرابری را فراتر از حق برابر تحصیل میداند.

آقای درویش پور هم چنین ضمن این گفتگو تاکید کردند که؛ امروز بطور جدی مسئله قومی به یکی از معضلات ایران تبدیل شده است.

سه پرسش در  خصوص ملاحظات انتقادی:

از جنبه های مثبت گفتگوی تلویزیونی آقای درویش پور که بگذریم، بخشهایی از گفتگوی ایشان نیز پرسش برانگیز و قابل تامل است. اما از آنجا که بحث های مربوط به جامعه چندفرهنگی و چند ملیتی در جامعه فرهنگی و سیاسی ایران تازه گی دارند، دقت نظر و تعمیق در این خصوص به گسترش دامنهء آگاهی در این زمینه کمک میکند.

جامعه ایران یک جامعه چند زبانه و چند ملیتی است. تامین عدالت و مساوات حقوقی برای شهروندان از نقطه نظر فردی و جمعی (حقوق ملیتی و یا اتنیکی) چگونه و از کدامین مسیر خواهد گذشت؟ در این رابطه شاید پاسخ به سه پرسش از سوی آقای درویش پور بتواند به تعمیق این بحث کمک کند؛

پرسش اول؛ تبعیض در حقوق زبانی براساس چه نظمی به حقوق برابر زبانی منجر خواهد شد؟

اما پرسش اصلی از آقای درویش پور اینست که، اگر بایستی سیستمی ضد تبعیض در ایران برپا کنیم و اگر بایستی ملیتهای ایران دارای حقوق مساوی و برابر باشند، آنچنان که ضمن گفتگوی تلویزیونی به حق به آن تاکید شده است، چگونه میتوان دراین میان برای زبان فارسی حقوق ویژه ایی قائل شده و عنوان کرده اید که به نظر شما "زبان فارسی بایستی زبان رسمی ایران باشد"؟ این درحالیست که ضمن گفتگو به کشورهایی (سوئیس و کانادا) اشاره کردید که اساسا دارای زبان ارتباطی (رسمی) نیستند.

آیا ایجاد موقعیت برتر برای زبان فارسی، از طریق انتخاب تنها زبان رسمی و سراسری، خود زمینه ساز شکل گیری تبعیض از یکسو و فرم یافتن گروه فرادست از همان نوعی که امروز وجود دارد از سوی دیگر منجر نخواهد شد؟ و یا خط تبیعض امروز همچنان در آینده نیز ادامه نخواهد یافت؟

در عین حال، اگر زبان فارسی به مثابه تنها زبان ارتباطی در ایران استفاده گردد، اکثریت کودکان ایران برای رفع و رجوع مشکلات خود در کشور بایستی اول زبان مادری خود را تحصیل کنند و سپس تنها زبان رسمی مورد نظر آقای درویش پور را (زبان فارسی) فرا بگیرند. این بدان معنی است که دستیابی برای یک موقعیت مساوی و رقابت آمیز زبانی در کشور، کودکان غیرفارس ایران بایستی دو زبان (زبان مادری و زبان فارسی) را فرا بگیرند تا بتوانند با کودکان فارس زبان کشور که تنها موظف اند یک زبان یعنی زبان مادری خود (فارسی) را فرابگیرند رقابت کنند. اینکه هفتاد درصد کودکان غیرفارس کشور بایستی دو زبان بخوانند و کودکان فارس زبان تنها با خواند یک زبان در رقابت با کودکان دیگر قرار بگیرند غیرعادلانه و غیرمنصفانه نیست؟ تبعیض در این عرصه را چگونه بایستی از میان برداشت؟

آیا کشورهای مثل کانادا و یا سوئیس و حتی عراق امروز که زبان ارتباطی ندارند و همه زبانهای موجود در کشور رسمی و در سطح کلی کشور مورد استفاده قرار میگیرد راه حل مناسبی به نظر نمی رسد؟ برای نمونه، آقای درویش پور مثال عراق را به حق در گفتگوی خود به مثابه یک نمونه بهتر از ایران مطرح کرده اند. با اندکی دقت متوجه میشویم که در عراق امروز کردها با 16 درصد جمعیت عراق، زبان کردی یکی از دو زبان سراسری دولت عراق است. اما ترک زبانان ایران که جمعیتی بیش از 35 درصد جمعیت ایران را تشکیل میدهند نمیتوانند زبانشان در سطح سراسری رسمی گردد. این درحالی است که جمعیت ترک زبان کشور اگر از جمعیت فارس زبان زیادتر نباشد کمتر نیست. دلیل این نگرش تبعیض آمیز در این عرصه چیست؟ و راه حل برابر حقوقی در عرصه رسمیت زبان در این کشور چگونه بایستی حل و فصل گردد؟

در عین حال بایستی تاکید کرد که اعلامیه جهانی زبان مادری برابری حقوقی در عرصه زبانی را برای تمامی زبانها موجود در یک کشور مورد تاکید قرار میدهد.

پرسش دوم؛ مابه ازای نظام ضد تبعیض چیست؟

در این گفتگو صورت مسئله بی حقوقی ملیت های غیرفارس در ایران بشکل زیبایی بیان شده است. صراحت کلام درباره وجود تبعیض و نژادپرستی علیه بخش غیرفارس جامعه ایران و شجاعت بیان مبارزه علیه تبعیض نفی مناسبات فرادست و فرودست و حرکت در جهت مساوات و برابری حقوقی میان ملیتهای (به قول آقای درویش پور اقوام) در چشم انداز سیاسی ایران بسیار پسندیده و بجاست.

در این گفتگو از یک نظام ضد تبعیض و یا تفکر ضد تبعیض برای رهایی از تبعیض و نژادپرستی در ایران فردا سخن به میان می آید، اما از مابه ازای عملی و نظری یک نظام سیاسی که در آن ضد تبعیض نهادینه شده باشد سخنی به میان نمی آید. چون مبارزه ضد تبعیض نباید و نمیتواند تنها با گفتار قابل حل باشد. بلکه این نظر مابه ازای عملی خود را بایستی در یک نظم مشخص سیاسی بیابد. آقای درویش پور در این گفتگو به آن نظام ضد تبعیض هیچ اشاره ایی نمیکند. آیا این نظام یک جمهوری متمرکز است؟ یک جمهوری غیرمتمرکز است؟ یک جمهوری غیرمتمرکز با مرزهای تاریخی ایالتی (آذربایجان، فارسستان، کردستان، بلوچستان، عربستان، ترکمنستان..) است، |آنچنان که در متمم قانون اساسی مشروطیت تحت عنوان انجمهای ایالتی و ولایتی قید شده است؟ مقصود نظر اینست که کردها و آذربایجانیها و دیگر خلقهای ایران بایستی در استانهای مختلف پراکنده باشند و اسم نظام استانی را نظام غیرمتمرکز بخوانند؟ آیا جمهوری فدرال مورد نظر است و اگر چنین است کدامین فدرالیسم مد نظر است، فدرالیسم آلمان که عموم کشوری تک ملیتی است یا فدرالیسم نوع سوئیس که فدالیسمی چند ملیتی است؟ نظام سیاسی که مابه ازای ضد تبعیض باشد چیست؟ این پرسش در گفتگو پاسخ خود را نیافته است.

پرسش سوم؛ حقوق برابر سیاسی میان ملیتهای ساکن ایران چگونه تامین خواهد شد؟

و در نهایت، آنچنان که میدانیم منشور جهانی حقوق بشر در دو عرصه حقوق فردی (شهروندی) و حقوق جمعی (اتنیکی) را به رسمیت شناخته است. پرسش اینست که حقوق برابر سیاسی میان ملیتهای ساکن ایران در چارچوب چه نوع نظامی و چگونه تامین خواهد شد؟ پاسخ به این پرسش را میتوان با دقت نظر به تجارب دیگر کشورهای چند ملیتی جهان دریافت.

20111123

گفتگوی آقای مهرداد درویش پور با  برنامه "روی خط" صدای آمریکا در خصوص "تبعیض قومی"؛

http://www.youtube.com/watch?v=upkhfah8eqY

 

در باره نویسنده:

Yunes Shameli  یونس شاملی
Yunes Shameli یونس شاملی

آخرین مطالب Yunes Shameli یونس شاملی

آخرین مطالب

برترین نوشته‌ها - ۲ ماهه

علي رضا اردبيلي نين چيخيشي نين ويدئو كليپي: كؤلن 21 آذر 2014

علي رضا اردبيلي نين چيخيشي نين ويدئو كليپي: كؤلن 21 آذر 2014
ويدئوكليپه باخماق اوچون كليك ائدين قالان چيخيشچيلارين ويدئوكليپلري، يوتيوب شبكه سي نين صحيفه سينده نشر اولموشدور         ادامه...

"بیرلیک"ین دونیا آنا دیلی گونو موناسیبتی ایله – 2015، بیاناتی

"بیرلیک"ین دونیا آنا دیلی گونو موناسیبتی ایله – 2015، بیاناتی
آنادیلینده تحصیل آلماق هر اوشاغین دوغال حاققی دیر! اوشاق لارین یاشامینین ایلک گونلریندن اؤره نمه یه چالیشان دیل، عؤمور بویو اونلارین حیاتی نین آیریلماز بیر بؤلومو اولموشدور. دیل اوشاقلار لا ادامه...

تعارضات حقوقی در قوانین جمهوری اسلامی ایران و اقلیت های مذهبی

تعارضات حقوقی در قوانین جمهوری اسلامی ایران و اقلیت های مذهبی
قربان عظیمی:   علی رغم تعاریف مختلف صورت گرفته از اقلیت ، تعریف جامع اقلیت بدین گونه است. اقلیت گروهی از اتباع یک کشور که از لحاظ ملی و نژادی ، زبانی و مذهبی از سایر مردم متفاوت بوده و از حیث تعداد ادامه...

ترجمه فارسی بیانیه "بیرلیک" درباره روز جهانی زبان مادری - 2015

ترجمه فارسی بیانیه "بیرلیک" درباره روز جهانی زبان مادری - 2015
تحصیل به زبان مادری حقّ ابتدایی‌ هر کودکی است از اولین روزهای زندگی‌ یک کودک ، زبانی که او برای آموزش و تجربه در زندگی‌ به کار می‌گیرد بخشی جدایی‌ ناپذیر از زندگی‌ او میگردد.زبان همواره یک واسطه ادامه...

ماشااله رزمی: حق تحصیل به زبان مادری

ماشااله رزمی: حق تحصیل به زبان مادری
(بمناسبت 21 فوریه روز جهانی زبان مادری)     مقدمه   قصد این نوشته بررسی جنبه های زبانشناختی ، روانشناختی و تاریخی تحصیل بزبان مادری نیست ،مباحث علمی دراین عرصه ها درآثارآکادمیک پذیرفته شده ادامه...

منتشر شده از سوی مدیریت

علي رضا اردبيلي: مكانيزم توليد و نشر ادبيات تسيلم و ادبيات توبه

علي رضا اردبيلي: مكانيزم توليد و نشر ادبيات تسيلم و ادبيات توبه
اين مقاله به دو نوع ادبيات خبرساز از ميان اوپوزيسيون يك نظام غيردمكراتيك مي­پردازد. يك نوع اين ادبيات از موضع تسليم است كه نمونه آنرا از طرف دكتر سيد جواد طباطبايي ديديم و نمونه ديگر از سوي ادامه...

علي رضا اردبيلي: ميللي حركاتين بوگونكو دورومو و ميللي دؤولت­چي­لي­يين پرسپئكتيولري

علي رضا اردبيلي: ميللي حركاتين بوگونكو دورومو و ميللي دؤولت­چي­لي­يين پرسپئكتيولري
آلمانيا نين كؤلن شهري، 21 آذرين 69-جي ايلدؤنومو موناسيبتيله كئچيريلن سئميناردا چيخيش­ين متني. تريبون سايتندان چاغيريش: سئميناردا چيخيش ائتميش بوتون دوستلاردان، اؤز چيخيشلاري­نين متني­ني تريبون ادامه...

علي رضا اردبيلي: سه روايت موازي از تأسيس حكومت ملي آذربايجان جنوبي

علي رضا اردبيلي: سه روايت موازي از تأسيس حكومت ملي آذربايجان جنوبي
علي رضا اردبيلي: سه روايت موازي از تأسيس حكومت ملي آذربايجان جنوبي يك واقعه تاريخي واحد شصت و هشت سال بعداز 21 آذر 1324 و تأسيس حكومت ملي آذربايجان جنوبي از ميان تحولات مهمي كه در پس لرزه حوادث جنگ ادامه...

فردين "سلطان قلبها" و مَهوَش "بت 150 كيلويي الواط تهران"

 فردين "سلطان قلبها" و مَهوَش "بت 150 كيلويي الواط تهران"
علي رضا اردبيلي: نگاهي به واقعيت پرطرفدار بودن فرهنگ عامه واكنش احساسي به مرگ يك خواننده جوان محبوب، نشان داد كه پرطرفدار بودن فرهنگ عامه و ستاره­ها و محصولات هنري آن، يك پديده آشنا براي همه نيست. ادامه...

كمونيسم شبيه سوسيال دمكراسي يا مشابه فاشسيم؟

كمونيسم شبيه سوسيال دمكراسي يا مشابه فاشسيم؟
توضيح از تريبون: محبوبيت كشورهاي اسكانديناوي و نقش سوسيال دمكراسي اروپاي غربي در ساختن جوامعي شايسته انسان امروز، طيفي از مكاتب غيردمكراتيك را ترغيب كرده است تا كالاي نامرغوب خود را زير جلاي اتيكت ادامه...

علي رضا اردبيلي: فقدان نگاه عرفي به فرهنگ ديني آذربايجان

علي رضا اردبيلي: فقدان نگاه عرفي به فرهنگ ديني آذربايجان
....تأثير خاندان مؤذن­زاده بر فرهنگ و خاطره جمعي آذربايجانيها بلحاظ وسعت و عمق آن شايد تنها با تأثير ام كلثوم (خواننده افسانه­اي مصري) بر دنياي عرب قابل مقايسه باشد اما يك تحقيق يا يك مقاله علمي در ادامه...