تریبون

اٶزل / ويژه

alirza 2مسئله ملي در ايران و گزارشي از جنبش استقلال آذربايجان شمالي

موج جاري جنبش ملي آذربايجان از اولين سالهاي شروع خود در پايان دهه 1980، توانست برخي از فعالين آذربايجاني سازمانهاي سياسي چپ ايران را به صفوف خود جذب كند. در آن سالها من در سوئد در يكي از اين سازمانها فعال بودم. يكي از اولين مقاله­هاي خود در موضوع حقوق ملي آذربايجان را در همان سالها نوشتم كه عليرغم اعتراضات برخي از دوستان بزرگوار مقيم سوئد، در نشريه سازمان چپ مزبور چاپ شد. اين مقاله با نام "شونيسم فارس و مسئله ملي" از موضع ايدئولوژيكي چپ، مسئله ملي و تبعيضات جاري بر عليه زبان، فرهنگ و موجوديت آذربايجان مي­پرداخت.


نوشته ديگر كه در زير متن اسكن شده آن منتشر مي­شود، گزارشي است از جنبش استقلال خواهي آذربايجان شمالي و كشتار تاريخي 20 ژانويه 1990. در آن سالها، در شرايط نبود امكانات ارتباطي سريع، مواد اين گزارش بيشتر از طريق تماسهاي تلفني و مصاحبه با شاهدان عيني طوفان جاري در پاره شمالي آذربايجان با نام رسمي "جمهوري شوروي سوسياليستي آذربايجان" فراهم شده بود. اين نوشته در تاريخ دوم فوريه 1990 يعني تنها 13 روز بعداز فاجعه كشتار مردم باكو توسط ارتش شوروي منتشر شده است.

هردو نوشته شاهدي است از حال و روز آذربايجانيهايي كه تجربيات اندوخته دوران نوجواني و جواني در مكتب ايدئولوژيهاي غيردمكراتيك را در خدمت آمال حقوق بشري مردم خود بكار گرفتند. خواندن اين نوشته بعداز يك فاصله دو و نيم دهه­ اي براي خود من هم جالب بود. جالب نه از جهت شناخت سوژه اصلي نوشته­ ها بلكه از اين جهت كه امكاني بود براي اشراف به نگاه آنروزي خودم. حال خواه آن نكاتي كه امروز هم قابل دفاع است يا مواضعي كه ديري است فراموشم شده­ اند. اشتباهاتي هم در نوشته ها وجود دارد كه شايد مهمترين آنها ذكر نادرست نام شخصيت ملي آذربايجان "صابر روستمخانلي" است كه به نادرست "سليمان روستمخانلي" ذكر شده است.

بازنشر چند مقاله از اين دست را من بارها به دوستان قول داده بودم و تنها منتظر فرصتي بودم كه فرا رسيدن بيست و پنجمين سالروز قتل عام مردم باكو در 20 ژانويه 1990، بهانه مناسبي براي نشر اين دو نوشته يافتم.

حدس من آن است كه خواندن ان دو نوشته براي خوانندگاني كه با مقالات امروزي من آشنا هستند، جالب خواهد بود. تا چه افتد و چه در نظر آيد!

"بهرام آذرنگ" و "ب.آذرنگ" اسامي  مستعار مورد استفاده من در آن سالها بود.

لطفا براي خواندن مطالب روي تيتر آنها كليك كنيد


روايت گونه اي از جنبش مردم آذربايجان در شمال ارس

 

شوينيسم فارس و مسئله ملي

 

علي رضا اردبيلي

استكهلم

20 ژانويه 2015

 

در باره نویسنده:

علي رضا اردبيلي
علي رضا اردبيلي

آخرین مطالب علي رضا اردبيلي